Demiurg

In Plato’s Timaeus, een theoretische verhandeling van hem waarin hij zijn natuurfilosofie uiteenzet, vormt een demiurg vanuit ongeordende materie (of bewegende chaos) de wereld naar het beeld van de Ideeën. Hierbij is dus geen sprake van een schepping uit het niets.
De betekenis van ‘demiurg’ is wereldbouwer. Zie voor nader uitleg en de afbeelding in hoofdstuk 2.

In de gnostiek is de demiurg noch goed noch slecht, in tegenstelling tot God, die enkel goed is. De goede God houdt zich verre van de wereld, terwijl de demiurg de schepper van het materiële is.

In de gnostiek wordt de demiurg vereenzelvigd met Jehova of JHWH (de God van het Oude Testament) omdat hij jaloers is en van zichzelf zegt dat hij de enige God is: anders zou hij het niet hoeven zeggen. Soms (bijvoorbeeld in het Geheime Boek van Johannes) wordt de demiurg geïdentificeerd met de figuur van Jaldabaoth, of Samaël; bij sommige andere gnostici met satan.

De Demiurg, ook wel lucifer, satan of duivel genoemd, heeft evenveel namen als gedaanten waarin hij zich vermomt. De mens zal niet in staat zijn om het eigenlijke wezen van de Demiurg te doorgronden.
De mens die door hem wordt getroffen komt daardoor vaak midden in een geweldige tweespalt terecht; in een chaos ten gevolge van zijn innerlijke (twee)strijd.

Het idee, dat de gevallen aartsengel Lucifer de belichaming van het ‘kwade’  principe is, is eigenlijk een foutieve benadering van de werkelijkheid.
Lucifer is in de oorsprong, het uitgangspunt en de stuwende kracht van het ‘verkeerde’ principe. Wat van hem uitgaat, zou men dus niet het kwade principe moeten noemen, maar het verkeerde principe.

“Waarom begrijpt gij niet wat Ik zeg? Omdat gij mijn woord niet kunt horen” zei Jezus in gesprek met de Joden.

Alleen in de stoffelijke werelden komen de uitwerkingen van het licht en die van het duister samen. Gedurende de tijd dat de mensenziel de stoffelijke gebieden voor zijn ontwikkeling doorloopt werken deze beide tegengestelde principes voortdurend op hem in.
Aan welk principe de mensenziel zich overeenkomstig zijn wens meer overgeeft is beslissend voor zijn omhoog stijgen naar het Licht of zijn nederdalen naar het duister.

Zie hier voor meer informatie over de demiurg.